Design & Build ontzorgt opdrachtgevers

Ze kennen elkaar natuurlijk. Uit de markt of omdat zij eerder samen projecten aanpakten. Vijf directeuren uit de gehele bouwketen die hun licht laten schijnen over Design & Build. Want dat is allang geen modegril meer, of iets dat overwaait. Het biedt daarbij grote voordelen voor opdrachtgevers.

“Met Design & Build ligt de focus weer op een project en bij de wensen van de opdrachtgever en niet langer op het proces. Omdat het bouwteam vanaf het begin al bekend is verloopt het proces immers veel soepeler.” Niet voor niets vindt het gesprek plaats in het fonkelnieuwe kantoor van Fluor in Hoofddorp: het gebouw is een geslaagd voorbeeld van Design & Build waarbij Fluor aannemer Dura Vermeer, architect Paul de Ruiter en adviesbureau DWA min of meer de vrije hand gaf. Het was duidelijk wat de bedoeling en het budget was, en de architect, bouwer, installateur en constructeur kregen het vertrouwen om te doen waar zij het beste in zijn: een goed gebouw ontwerpen en bouwen. Bijzonder aan dit specifieke project is dat het oude gebouw in de afspraken is meegenomen: Dura Vermeer gaat dat herontwikkelen.

Creatief proces

Job Dura, bestuursvoorzitter van bouwbedrijf Dura Vermeer blijkt een groot voorstander van Design & Build: “Bij ons is de helft van de projecten die wij doen in de utiliteitsbouw een Design & Build-contract. Door op deze manier te werken lok je creativiteit uit bij opdrachtnemers en kun je kiezen uit het beste product. Er zijn minder faalkosten, omdat alles bij één partij ligt. Hierdoor kunnen klanten een steeds beter product aangeboden krijgen tegen een steeds lagere prijs.” Marije Hulshof van Royal
HaskoningDHV: “Als opdrachtgever moet je goed weten wat je wilt. Wij ondersteunen onze klanten, overheden én private partijen, vaak bij het goed formuleren van hun vraag, zodat zij wel de antwoorden uit de markt krijgen die zij willen. Ik zie dat veel opdrachtgevers én opdrachtnemers nog erg moeten wennen aan deze manier van werken. Vaak zien we toch dat, wanneer de bouw start, een opdrachtgever weer in de details duikt.” Rinald van der Wal van BBN Adviseurs: “Dat is ook de belangrijkste gewetensvraag die ik aan opdrachtgevers stel: “Denk je dat je tijdens het hele proces rolvast kunt zijn en blijven?” Wanneer het programma van eisen nog bijgesteld kan worden levert dat een verstoring van het proces op. Dan gaan veel voordelen van Design & Build verloren.” Jaap Dijkgraaf, directeur van adviesbureau DWA: “Je krijgt een veel grotere scheiding tussen de ‘wat-‘ en de ‘hoe-vraag’. Je moet zelf heel duidelijk kunnen omschrijven wat je wilt, maar de hoe, dat moet men durven overlaten aan professionele marktpartijen. Het voordeel daarvan is dat er bijvoorbeeld op het gebied van energieprestaties hele zware eisen gesteld kunnen worden. Dit vanwege het feit dat er een sterk team tegenover staat dat zowel de engineering doet als het gebouw daadwerkelijk maakt.

Dubbele keuze

De grote ‘drama’s’ in het verleden hebben zich voorgedaan omdat een opdrachtgever zich gaat bemoeien met details waar de opdrachtnemer veel meer verstand van heeft.” “Echter”, stelt van der Wal: “Andersom gebeurt ook. Ik ken een opdrachtgever die heel bewust koos voor Design & Build. Een eerder project liep na invloed van gebruikers, politiek en voortschrijdend inzicht behoorlijk uit de hand. Die opdrachtgever vond het wel prettig om zichzelf te dwingen om helder te zijn in het voortraject en daarna te weten dat de contractpartner vervolgens zou bouwen wat was afgesproken. Die zei heel duidelijk: we moeten ons er niet mee bemoeien, want dan gaat het mis. Dat weten we.” Job Dura knikt instemmend: “Design & Build vereist een professionele opdrachtgever óf een goede adviseur. Je moet namelijk een dubbele keuze maken: Een ontwerpkeuze én een proces-integraal, want je moet ook de realisatie, uitvoering, budgetten, creativiteit, noem maar op, laten meewegen. Tegelijkertijd is er veel meer zekerheid: je blijft binnen budget, binnen de tijd, het voldoet aan je programma van eisen en er is keuze uit verschillende ontwerpen. Dat zijn grote voordelen voor een opdrachtgever.” “Het grote voordeel van Design & Build”, zo gaat Dijkgraaf verder, “is dat de leercurve van de deelnemende partijen sneller stijgt. Als team ligt de focus meer op het project en minder op het proces. Je leert meer van elkaar en je wordt als team steeds slimmer, waardoor gebouwen steeds beter worden en de kosten bovendien naar beneden gaan.”

Verschillende aspecten

Paul de Ruiter van het gelijknamige architectenbureau zegt daarentegen: “Naast alle positieve aspecten zit er ook een klein nadeel aan. De consortia die meedingen naar een opdracht moeten risicodragend investeren. Zonder dat daar voldoende voor wordt gecompenseerd als de opdracht niet wordt toegewezen.” Dura beaamt dat: “Voor marktpartijen betekent Design & Build meer kosten. Er wordt opdrachtgevers dan ook gevraagd: beslis snel, laat niet zes partijen het volledige ontwerp uitwerken maar trechter al in een vroeg stadium.” Van der Wal: “Omdat wij zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers adviseren, zien wij beide kanten. Met name aan de opdrachtgeverskant zijn we nu dan ook bezig om te bekijken hoe we de transactiekosten kunnen verlagen. Er ligt een maatschappelijke verantwoordelijkheid bij de aanbesteders om de vraagstelling zo te formuleren dat het acceptabel blijft voor de markt om daar op in te schrijven. Zeker ook, nu het gelukkig economisch wat beter gaat, omdat aannemers niet meer alles hoeven aan te nemen.”

Samenwerking

Marije Hulshof ziet een stijgende vraag naar Design & Build bij opdrachtgevers. “We merken dat corporaties erg geïnteresseerd zijn. Dat zijn ook projecten die zich uitermate goed lenen voor deze werkwijze. Zeker als daar ook nog het onderdeel onderhoud in de contracten wordt meegenomen. Toch leent niet ieder project zich voor Design & Build. Het aan de voorkant formuleren van een goede contract- en aanbestedingsstrategie loont, letterlijk en figuurlijk. Wij werken met een Contract Navigator waarmee we per keer kunnen kijken welk type contract het best bij een opgave past. Wij komen nog veel opdrachtgevers tegen die zich te laat in het proces bezinnen op de contract- en aanbestedingsstrategie, met alle kosten of gemiste kansen van dien.” De Ruiter: “Wat ik heel goed vind werken is een dialoogronde. Daar hebben wij positieve ervaring mee bij PPS-projecten (publiek private samenwerking) en hebben wij ook toegepast bij het ontwerp en de bouw van het Fluor-gebouw. In zo een dialoogronde bespreek je gedurende het proces het schetsontwerp. Veel bestuurders vinden het moeilijk om in het voortraject een verbeelding te maken van hoe eisen worden vertaald naar een ruimtelijk ontwerp. Met een dialoog kun je zorgen dat de uitwerking van het programma overeenkomt met de verwachting van de opdrachtgever.” Job Dura: “Overleg blijft essentieel. Wanneer men zich aan al die voorwaarden houdt dan kent Design & Build alleen maar voordelen: een beter gebouw, kortere ontwikkel- en engineeringstijd en dus een kortere realisatietijd, betere afstemming met de gebruiker, betere samenwerking in de bouwketen, minder faalkosten en voor de opdrachtgever is het goedkoper.”

Meer ontwikkelingen